باتری مادربرد کامپیوتر به‌ نام CMOS شناخته می‌شود.
تنها در زمانی که کامپیوترغیر مادربرد کامپیوتر دسکتاپ و لپ­تاپ همگی به باتری مجهز بوده و جز لاینفک این سیستم­ها هستند.
اگر از کامپیوترهای دسکتاپ یا لپ‌تاپ‌ها استفاده می­کنید.
در مادربرد کامپیوتر شما یک باتری داخلی تعبیه شده است.
که خلاف باتری‌های معمولی، وظیفه‌ی تأمین برق دستگاه را انجام نمی­دهد.
باتری مادربرد کامپیوتر در زمان غیرفعال بودن کامپیوتر کار می‌کند.
در این مقاله کاربری­‌های باتری مادربرد را شرح و درباره‌ی عمر باتری CMOS و زمان تعویض آن صحبت خواهیم کرد.

باتری CMOS چیست؟

باتری CMOS

مادربرد کامپیوتر و باتری CMOS

کلمه CMOS در حقیقت مخفف عبارت  Complementary Metal-Oxide-Semiconductor است.
ابتدا در کامپیوترهای شخصی،‌ نوعی حافظه‌ی رم به‌نام CMOS RAM وجود داشت .
که این حافظه رم تنظیمات BIOS را در خود ذخیره می‌کرد.
این حافظه‌ی رم به باتری نیاز دارد در غیر این صورت در زمان خاموش‌بودن کامپیوتر،
اطلاعات از بین می‌روند.

کامپیوترهای مدرن از CMOS RAM استفاده نمی‌کنند.
آن­ها تنظیمات BIOS را در حافظه‌‌ای که عمر طولانی‌تری دارد ذخیره می‌کنند.
درنتیجه، برای ذخیره‌سازی اطلاعات و داده­های خود به جریان دائمی برق نیاز ندارند.
نوع دیگر مادربردهای کامپیوتر، مادربرد UEFI است.
که تنظیمات را در حافظه‌های فلش یا روی هارددیسک کامپیوتر ذخیره می‌کنند.
به همین دلیل در این سیستم‌‌ها به باتری نیازی نیست، اما بازهم آن را می­بینید!

مادربرد کامپیوتر نوع UEFI

مادربرد کامپیوتر UEFI یا Unified Extensible Firmware Interface با هدف جایگزینی BIOS معرفی شد.
این استاندارد بین تولیدکنندگان تراشه همچون AMD، اینتل و با حضور مایکروسافت و تولیدکنندگان کامپیوتر شخصی تصویب شد.
درواقع می­توان گفت UEFI به‌نوعی BIOS را بهینه می­سازد.

مادربرد UEFI

              مادربرد کامپیوتر UEFI

در دهه­ی ۱۹۸۰، BIOS با شروع تولید کامپیوترهای شخصی توسط  IBM، به وجود آمد و محدودیت‌هایی نیز دارد.
مادربرد کامپیوتر UEFI محدودیت‌های گذشته را برداشته و گستره بیشتری از باتری­ها را پشتیبانی می­کنند.
به‌طور مثال، با UEFI می‌توان از درایوهایی تا ۲/۲ ترابایت یا بزرگ‌تر پشتیبانی کرد.
همچنین، حالت‌های ۳۲ و ۶۴ بیتی و Secure Boot هم با UEFI ممکن می‌شوند.

در پروسه بوت امن (Secure Boot) امنیت کامپیوتر شخصی در لایه‌ها و مراحل ابتدایی تأمین می‌شود.
کار این لایه‌ی امنیتی این است که بدافزارها در حین راه‌اندازی کامپیوتر سوءاستفاده نکنند.
در مرحله‌ی امنیتی، همه‌ی کدهای اجراشده بررسی می‌شوند تا امضای امنیتی معتبری داشته باشند.
از دیگر قابلیت‌های مادربرد UEFI  بوت انتخابی و تغییر تنظیمات اختصاصی متعدد مادربرد است.

BIOS چیست؟

در کامپیوترهای قدیمی‌ به‌جای استفاده از مادربرد  UEFI، از BIOS استفاده می­شود.
کلمه BIOS از عبارت Basic Input/Output System می­آید که در تراشه‌ای در مادربرد کامپیوتر ذخیره می‌شود.
با روشن کردن کامپیوتر و درحین بارگذاری، BIOS  کار خود را شروع می‌کند.
پس از اجرای آزمایشی روشن شدن، سخت افزار کامپیوتر را به­صورت اولیه راه­ می­اندازد.
درواقع BIOS مدیریت وظایف سیستمی سطح پایین را برعهده دارد.
کاربر با فشاردادن یک دکمه‌ در زمان بارگذاری سیستم، می‌تواند تنظیمات آن را تغییر دهد.

صفحه‌ی تنظیمات BIOS به کاربر این امکان را می‌دهد تا تنظیمات سطح پایین سخت‌افزار کامپیوتر را تغییر دهد.
این تنظیمات به تولیدکننده و برند مادربرد کامپیوتر وابسته است.
برخی تنظیمات عمومی و مشترک است به­‌طور مثال از تنظیمات تغییر‌دادنی در BIOS می‌توان به ترتیب بوت اشاره کرد.
جالب است بدانید که کمگانی اینتل در تمامی تراشه‌های مدل ۲۰۲۰ خود، BIOS  را با UEFI جایگزین کرده است.

نیاز مادربرد کامپیوتر به باتری به چه دلیل است؟

اگر کامپیوترهای مدرن تنظیمات BIOS را در حافظه‌های پایدار ذخیره می‌کنند،
چرا هنوز از باتری در مادربرد کامپیوترها استفاده می‌شود؟
جواب سوال این است که مادربردها هنوز بخشی به‌نام ساعت زنده دارند.
درواقع کامپیوترها با وجود خاموش و روشن شدن، زمان را مانند ساعت کوارتز حفظ می‌کنند.
درنتیجه، باتری برای ذخیره‌سازی اطلاعات ساعت کاربرد خواهد داشت.

زمان تعویض باتری مادربرد کامپیوتر

به هیچ وجه باتری‌ها عمر دائمی ندارند و پس از گذشت یک زمان مشخص به تعویض نیاز پیدا خواهند کرد.
عمر مفید باتری‌های CMOS نیز محدود است و معمولا بیش از ۱۰ سال عمر نمی­کنند.
استفاده‌ی معمول از کامپیوتر می­تواند باعث طولانی­تر شدن عمر باتری شود.
اما نکته قابل تامل اینجاست که کامپیوترهایی که زمان بیشتری خاموش هستند، بیشتر از انرژی باتری استفاده می‌کنند.
اگر عمر باتری یک کامپیوتر قدیمی به پایان برسد، با پیام‌های خطای زیر مواجه می‌شوید:

  • CMOS Battery Failure
  • ACPI BIOS Error
  • CMOS Read Error
  • CMOS Checksum Error
  • New CPU Installed

درباره اینکه پیغام آخر چه ارتباطی به پایان عمر باتری دارد باید گفت، وقتی باتری انرژی لازم را برای BIOS فراهم نمی­کند.
مادربرد کامپیوتر به یاد نمی­آورد که در سیستم کامپیوتر، CPU وجود داشته است.
به همین دلیل CPU را به عنوان یک سخت افزار جدید شناسایی می­کند.

نحوه تعویض باتری CMOS

باتری‌ مادربرد کامپیوتر یک دیسک نقره­ای است و از نظر شکل ظاهری شبیه به سایر باتری‌ها است.
امروزه در مادربرد کامپیوترها بیشتر از باتری‌های CR2032 استفاده می‌شود.
قبل از تعویض باتری مادربرد، ابتدا سیستم­عمل کامپیوتر را خاموش و آن را از منبع تغذیه جدا کنید.
اگر قصد دارید باتری  لپ‌تاپ خود را تعویض کنید، ابتدا باتری اصلی آن را جدا کنید.
به یاد داشته باشید بازکردن کامپیوترهای شخصی و انجام عملیات تعویض یا تعمیر، رویکردی استاندارد دارد.
بیش از هر چیز،‌ الکتریسیته‌ی ساکن ممکن است در قطعات اختلال ایجاد کند، بنابراین باید مراقب بود.
احیانا اگر باتری با لحیم­کاری به مادربرد کامپیوتر متصل شده باشد یا باید مادربرد را کامل تعویض کنید یا تعمیرکار باتری را تعمیر یا تعویض کند.

خارج‌کردن و نصب مجدد باتری مادربرد کامپیوتر گاهی برای رفع مشکلات کامپیوترهای قدیمی مفید است.
اگر باتری برداشته و مجددا نصب شود، رمز عبور BIOS و دیگر تنظیمات نیز به­طور کامل پاک خواهند شد.
علاوه ‌بر این، می‌توان تنظیمات BIOS را از داخل منوی آن نیز تغییر داد یا به حالت اول بازگرداند.
برای چنین عملکردی کلماتی همچون Clear CMOS یا Reset to Defaults را یافته و کلیک کنید.